Wat een haalbaarheidsstudie beantwoordt
Een batterij die op papier aantrekkelijk lijkt, kan in de praktijk tegenvallen door netbeperkingen, een verkeerde dimensionering of een te optimistisch verdienmodel. Een goede studie geeft daarom antwoord op vijf vragen, in deze volgorde:
- Net: is er ruimte op de aansluiting en in het voedingsgebied, en onder welke voorwaarden?
- Techniek: welk vermogen en welke opslagcapaciteit passen bij de locatie en het gebruik?
- Inzet: hoe wordt de batterij ingezet, op welke markten, en wat betekent dat voor slijtage en levensduur?
- Vergunning en inpassing: welke procedure geldt, en wat vraagt de gemeente?
- Risico's: wat gebeurt er als prijzen, netvoorwaarden of kosten anders uitvallen dan gedacht?
Het net: ruimte, wachtlijst en voorwaarden
Het net bepaalt eerst of een project kan. Op de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland staat per gebied een van vier standen, voor afname en invoeding apart: capaciteit beschikbaar zonder wachtrij, beperkt beschikbaar zonder wachtrij, gebied in onderzoek met wachtrij, of tekort met wachtrij. Een studie begint daar.
Daarna kijkt ze naar de aansluiting zelf. Heeft u al een aansluiting met ongebruikte ruimte, bijvoorbeeld bij een wind- of zonnepark, dan kan een batterij die ruimte benutten zonder dat het gecontracteerde vermogen stijgt. Komt er een nieuwe of zwaardere aansluiting nodig in een volle regio, dan komt de aanvraag op de wachtlijst, die volgens Netbeheer Nederland tot 10 jaar kan duren.
Ook de voorwaarden van de netbeheerder horen erbij. Enexis sluit batterijen van meer dan 1 MW bijvoorbeeld alleen congestieneutraal aan, met een capaciteitssturingscontract waarmee het vermogen de dag voor een verwachte drukte kan worden beperkt. Voor wie flexibel is, heeft de ACM in 2024 ook alternatieve transportrechten vastgesteld, met een lager nettarief. Zo'n voorwaarde of contractvorm verandert het verdienmodel, dus ze moet in de studie zitten.
Delen batterij en park de aansluiting, dan hoort de juridische vorm erbij. Sinds 1 januari 2026 staat cable pooling met opslag in de Energiewet: ten hoogste vier installaties, een aansluiting van minimaal 100 kVA, een melding bij de ACM.
De techniek: vermogen en opslagduur
Een batterij heeft twee maten. Het vermogen in megawatt (MW) zegt hoeveel stroom ze per moment kan opnemen of leveren. De opslagcapaciteit in megawattuur (MWh) zegt hoeveel energie erin past, en dus hoe lang ze op vol vermogen kan werken. Een batterij met meer uren opslag kan meer verschuiven, maar is ook groter en duurder.
De juiste verhouding hangt af van de aansluiting en van de markt waarop u de batterij inzet. Past het vermogen niet binnen wat de aansluiting toelaat, dan heeft een grotere batterij geen zin. De studie zet daarom vermogen, opslagduur en aansluiting naast elkaar.
Ook de veiligheid en de plaatsing horen bij de techniek. Voor lithiumbatterijen is PGS 37-1 de landelijke richtlijn. De studie gaat uit van een ontwerp dat daaraan voldoet, met voldoende afstand tot woningen en bereikbaarheid voor de brandweer.
De inzet: hoe de batterij geld verdient
Een batterij kan op meerdere markten werken: de day-aheadmarkt (stroom kopen als hij goedkoop is en verkopen als hij duur is), de onbalansmarkt en de markt voor systeemdiensten van TenneT zoals FCR en aFRR. De stroomprijs op de day-aheadmarkt wordt sinds 1 oktober 2025 per kwartier vastgesteld, dus de studie rekent per kwartier.
Prijzen onder nul horen daar ook bij. Volgens onze optelling van het RVO-overzicht waren er in 2025 ruim 580 uur met een negatieve prijs. Een batterij kan dan laden tegen een lage of negatieve prijs, maar het aantal uren verschilt per jaar. In de eerste negen maanden van 2026 waren het er ongeveer 390. Een studie moet daarom meerdere scenario's tonen, geen enkel jaar.
Daarnaast bepaalt de inzet de slijtage. Hoe vaker een batterij volledig laadt en ontlaadt, hoe sneller ze veroudert. Een goede studie weegt de extra opbrengst van meer cycli af tegen een kortere levensduur.
Vergunning en inpassing
Voor een batterij is meestal een omgevingsvergunning nodig. In de reguliere procedure beslist de gemeente binnen 8 weken, eenmaal te verlengen met 6 weken. In de uitgebreide procedure is dat 6 maanden. Gemeenten hebben bovendien eigen beleid: sommige vragen om een geluidsrapport, een inpassingsplan en een PGS 37-1-checklist, en wijzen voorkeurslocaties aan, zoals bij windturbines of binnen een zonnepark.
De studie legt vast welke procedure bij uw locatie hoort, welke stukken nodig zijn en wat de tijdlijn is. Een vergunning die een jaar later komt dan gedacht, verandert de business case.
De risico's
Een studie die alleen de goede kant laat zien, is geen studie. Ze toont wat er gebeurt als het tegenvalt:
- Marktprijzen die lager uitvallen, of een markt die verzadigt als er meer batterijen bij komen.
- Netvoorwaarden die veranderen, zoals een capaciteitsbeperking op drukke momenten.
- Een vergunning die langer duurt of extra eisen krijgt.
- Kosten die stijgen, of een batterij die sneller veroudert dan gedacht.
- Wijzigingen in regels, zoals de landelijke verankering van PGS 37-1 die IPLO in de loop van 2028 verwacht.
Veelgemaakte fouten
Wij zien vaak dezelfde aannames die een businesscase te rooskleurig maken:
- Opbrengsten op alle markten tegelijk optellen, terwijl elke megawatt maar één keer verkocht kan worden.
- Geen rekening houden met beschikbaarheid, gemiste biedingen en eigen verbruik van de installatie.
- Netkosten en beperkingen van de netbeheerder buiten het model laten.
- Een korte meetperiode doortrekken naar een heel jaar.
- Uitgaan van een aansluiting die er nog niet is, zonder de wachtlijst mee te rekenen.
Hoe wij werken
Wij rekenen batterijen door in ons platform Powerplaats, met actuele marktprijzen voor day-ahead, onbalans, aFRR en FCR. De netsituatie per voedingsgebied en de vergunningen in de omgeving zitten in hetzelfde platform.
Onze modellen vergelijken we met meetdata van batterijen die in Nederland in bedrijf zijn. Zo weten we waar een model te optimistisch is, en corrigeren we daarvoor.
U ontvangt een kort rapport met een helder advies: doorgaan, bijsturen of stoppen. Met de cijfers, de bronnen en de volgende stap. Voor een eerste indruk kunt u een vrijblijvende locatiecheck aanvragen.