Wat is een GTO?
Normaal heeft elke aangeslotene een eigen aansluit- en transportovereenkomst, kortweg ATO. Daarin staat hoeveel vermogen u mag afnemen of terugleveren. Dat vermogen is voor u gereserveerd, ook als u het zelden volledig gebruikt.
Bij een GTO sluiten twee of meer aangeslotenen samen één transportovereenkomst met de netbeheerder. De toezichthouder ACM zegt het zo: bedrijven kunnen transportcapaciteit samen delen en hun eigen aansluiting behouden. Hoe de groep het gezamenlijke vermogen onderling verdeelt, bepaalt de groep zelf.
Het idee is dat de leden hun piek zelden op hetzelfde moment hebben. Wat de een even niet gebruikt, kan de ander gebruiken. Zo kan een groep groeien zonder dat het net zwaarder wordt belast. Netbeheerders zien de GTO als een bouwsteen voor energiehubs, waarin bedrijven opwek, verbruik en opslag lokaal op elkaar afstemmen.
Wie kan meedoen?
De ACM heeft de voorwaarden vastgelegd in de Netcode elektriciteit. Dit zijn de belangrijkste:
- Er zijn minstens twee aangeslotenen. Elk heeft voor zijn aansluiting een eigen aansluitovereenkomst en geen andere transportovereenkomst meer.
- Het gaat om grootverbruikaansluitingen. Stedin noemt als grens een aansluiting groter dan 3 x 80 ampère.
- Alle deelnemers zitten op hetzelfde deel van het net. Bij middenspanning is dat dezelfde rail of ring, bij 110 kV en hoger hetzelfde station.
- Aansluitingen voor afname en voor invoeding (zoals een wind- of zonnepark) mag u niet zomaar combineren. De regels hiervoor verschillen per aansluitcategorie en de ACM laat een deel van de combinaties nog onderzoeken. De uitkomsten worden in 2026 verwacht.
- De groep wijst samen één gemachtigde aan en elke aansluiting heeft een telemetriemeter.
- De netbeheerder toetst of het net veilig en betrouwbaar blijft en mag een groep afwijzen. Hij moet de reden schriftelijk en gemotiveerd geven.
Het verschil met een gewone ATO
Wie toetreedt, ruilt zijn eigen transportrecht in voor een deel van het groepsrecht. Dat heeft gevolgen:
- Uw ATO wordt omgezet in een aansluitovereenkomst plus een gezamenlijke groepsovereenkomst. Uw individuele transportrecht vervalt dus.
- De netbeheerder bepaalt het groepsvermogen samen met de groep. Hij kijkt onder meer naar het netgebruik van de afgelopen 24 maanden, naar de gelijktijdigheid van de leden en naar concrete toekomstplannen. Netbeheer Nederland verwacht dat het groepsvermogen lager ligt dan de som van de losse vermogens.
- De groep staat er samen voor in dat zij binnen het vermogen blijft. De netbeheerder controleert dit vooraf en mag een bovengrens of een technische voorziening op kosten van de groep eisen.
- De transporttarieven worden per groep en netto berekend, niet per aansluiting.
- Een groep mag haar afnamevermogen overschrijden als er op datzelfde moment binnen de groep wordt teruggeleverd. Voor een batterij naast een opwekker is dat een belangrijk punt.
Wat is de stand van zaken?
De ACM nam het besluit op 11 december 2025 en publiceerde het op 19 december 2025. Sinds die datum mogen netbeheerders een GTO aanbieden, mits ze hun beleid daarvoor vooraf bekendmaken. Vanaf 1 januari 2027 zijn ze verplicht een GTO aan te bieden als een groep erom vraagt en aan de voorwaarden voldoet.
Het besluit is genomen onder de Elektriciteitswet 1998. De Energiewet is sinds 1 januari 2026 van kracht, en de ACM verwijst er in haar toelichting naar. Welke wettekst voor uw situatie precies geldt en of uw netbeheerder al contracten afsluit, vraagt u daarom het best aan de netbeheerder zelf. De netbeheerders moesten uiterlijk 1 juli 2026 toetsingsprotocollen publiceren, zodat groepen weten waaraan ze moeten voldoen.
Wat regelt de groep onderling?
De netbeheerder spreekt met de groep, niet met ieder lid apart. Alles wat daarbinnen gebeurt, regelt de groep zelf. Stedin noemt dit de afspraken in een eigen overeenkomst tussen de deelnemers. Denk aan deze punten:
- Wie hoeveel van het gezamenlijke vermogen mag gebruiken, en op welke momenten.
- Hoe u de belasting op het net bewaakt. Stedin gaat uit van een gezamenlijk energiemanagementsysteem dat opwek, opslag en verbruik binnen het groepsvermogen houdt.
- Wie de kosten draagt als de groep haar vermogen overschrijdt of als de netbeheerder een bovengrens oplegt.
- Wat er gebeurt als een lid failliet gaat, verhuist of wil vertrekken, en wie dan het vermogen krijgt.
- Wie de gemachtigde is en wat die namens de groep mag tekenen.
Wat betekent een GTO als u een batterij wilt toevoegen?
De GTO is bedoeld voor groepen bedrijven die dicht bij elkaar zitten, zoals een bedrijventerrein. Een batterij past daar goed: de ACM noemt opslag uitdrukkelijk als iets waarin groepen samen kunnen investeren, en een batterij kan pieken en dalen binnen de groep opvangen.
Hebt u één windturbine of één zonnepark met een eigen aansluiting en wilt u daar een batterij bij, dan hoeft u meestal geen groep te vormen. Het delen van uw eigen aansluiting, cable pooling, is dan de kortere weg. Een GTO wordt interessant als er buren op dezelfde rail zijn die ook ruimte nodig hebben.
Let op bij toetreden en vertrekken. Bij de start kan de groep een overgangsperiode van maximaal drie jaar afspreken, waarin een lid bij vertrek kan terugvallen op het eerder gecontracteerde vermogen. Daarna neemt een vertrekkend lid alleen een deel mee dat de groep onderling heeft vastgelegd en dat de netbeheerder goedkeurt. Leg dus goed vast wie wat meeneemt.