Hoe ontstaat een negatieve stroomprijs?
De prijs van stroom wordt elke dag vooraf vastgesteld op de day-aheadmarkt. Sinds 1 oktober 2025 gebeurt dat per kwartier, daarvoor per uur. Als er op een moment meer aanbod is dan vraag, daalt de prijs. Soms zakt hij onder nul.
Dat gebeurt vooral als een paar dingen tegelijk samenkomen:
- Veel zon en wind tegelijk, in heel Noordwest-Europa.
- Weinig vraag, bijvoorbeeld op een zonnige zondagmiddag of een feestdag.
- De buurlanden kunnen de extra stroom niet opnemen, omdat zij zelf ook een overschot hebben.
- Centrales en installaties die niet snel kunnen of willen afschakelen. Sommige oudere subsidieregelingen betalen ook bij een negatieve prijs door, waardoor produceren dan nog loont.
Hoe vaak komt het voor?
Regelmatig. RVO houdt een overzicht bij van alle perioden met een negatieve prijs. Als wij die perioden optellen, komen we in 2024 op ruim 460 uur en in 2025 op ruim 580 uur. In 2026 waren dat er tot eind september ongeveer 390, tegen ongeveer 550 in dezelfde periode van 2025.
Het aantal groeit dus niet elk jaar. Het hangt af van het weer, van hoeveel zon, wind en batterijen erbij komen en van hoe het stroomverbruik groeit. Wie vooruitkijkt, houdt er rekening mee dat negatieve prijzen regelmatig blijven voorkomen, vooral in het voorjaar en de zomer rond het middaguur.
Wat betekent het tijdens de SDE?
Dat hangt af van het jaar waarin u de subsidie aanvroeg. Het jaartal staat in uw beschikking. Volgens RVO geldt:
- Aanvraag 2008 tot en met 2015: u krijgt ook subsidie als de prijs negatief is.
- Aanvraag 2016 tot en met 2022: geen subsidie als de prijs 6 uur of langer achter elkaar negatief is. Dit geldt voor installaties vanaf 500 kW en windturbines vanaf 3 MW. Een kleinere installatie krijgt wel subsidie. Sinds 1 oktober 2025 kan zo'n blok van 6 uur op elk kwartier beginnen.
- Aanvraag 2023 en later: geen subsidie voor de stroom die u levert in een uur of kwartier met een negatieve prijs, bij een vermogen vanaf 200 kW per aansluiting. Tot en met 30 september 2025 werd per uur gecorrigeerd, sinds 1 oktober 2025 per kwartier.
Wat betekent dat in de praktijk?
De regel voor aanvragen vanaf 2023 geldt volgens RVO voor zon-PV, windenergie, waterkracht en biomassavergisting met wkk. RVO corrigeert uw subsidie dus voor elk uur of kwartier met een negatieve prijs. Levert u in zo'n kwartier toch stroom, dan krijgt u daarvoor geen subsidie en kan de stroom zelf ook nog geld kosten.
Bij de regel voor 2016 tot en met 2022 gaat het om een aaneengesloten blok van 6 uur. Is de prijs 5 uur en 45 minuten negatief, dan blijft de subsidie. Sinds 1 oktober 2025 kan zo'n blok op elk kwartier beginnen, niet alleen op een heel uur. Dat maakt het lastiger om vooraf te voorspellen wanneer u subsidie verliest.
RVO publiceert een overzicht van de perioden met een negatieve prijs. Houd dat naast uw eigen productiedata, dan ziet u hoeveel van uw levering in zulke perioden viel.
En na de SDE?
Na de SDE is er geen aanvulling meer. Levert u bij een negatieve prijs, dan betaalt u in principe om uw stroom kwijt te raken. Hoe dat precies uitpakt, hangt af van uw contract met de energiehandelaar.
Kijk daarom bij een nieuw contract goed naar de afspraken over negatieve prijzen. Wordt er afgeschakeld, wie beslist dat, en wie draagt de kosten van kwartieren waarin toch wordt geleverd?
Negatieve prijzen worden dan een direct probleem voor uw inkomsten. Maar ze laten ook zien waar de waarde zit: in het kunnen kiezen van het moment waarop u levert.
Afschakelen of opslaan?
De eenvoudigste reactie is afschakelen: bij een negatieve prijs zet u de turbine stil of regelt u het zonnepark terug. Dat voorkomt kosten, maar de stroom die u had kunnen maken gaat verloren. Spreek met uw handelaar af wie beslist en hoe snel dat kan. Ga ook na of uw installatie op afstand en per kwartier kan worden teruggeregeld.
Een batterij biedt een tweede mogelijkheid. Ze laadt als stroom weinig waard of negatief is, en levert later terug als er vraag is. Daarvoor gebruikt ze de ruimte op uw aansluiting die uw park laat liggen. Ons eigen zonnepark in Dalfsen benutte in 2024 maar 9% van wat zijn aansluiting van 6 MW kan doorgeven. Die lege ruimte maakt een batterij op dezelfde plek mogelijk.
Een batterij lost niet alles op. Ze kan maar een beperkt aantal uren opslaan, en ze moet door de netbeheerder worden toegelaten. Enexis sluit batterijen van meer dan 1 MW bijvoorbeeld alleen congestieneutraal aan. In de praktijk combineren we beide: het park schakelt af als dat nodig is, en de batterij vangt op wat ze kan opslaan.
Wat u zelf kunt nagaan
Met drie vragen weet u waar u staat:
- In welk jaar vroeg u de SDE aan, en wat is uw vermogen per aansluiting? Daarmee ziet u welke regel voor u geldt.
- Wanneer stopt uw SDE? Vanaf die datum draagt u het prijsrisico zelf.
- Wat staat er in uw contract met de energiehandelaar over negatieve prijzen?